|
خبرگزاری قرآنی ایران: تصويربرداری فيلم مستند «عاشقانههای ايرانی» درباره اذان و مناجات و زندگی مرحوم «مؤذنزاده اردبيلی» از ساختههای «اميد شريفموسوی» به پايانرسيد.
شنبه ۳۰ دي ۱۳۸۵ - «سيد اميد شريف موسوی» فيلمساز و مدیر خبرگزاری هنر، در گفتو گو با خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) با اعلام اين خبر گفت: «عاشقانههای ايرانی» درباره اذان ايرانی و زندگی مرحوم «مؤذنزاده اردبيلی» است. در اين فيلم مرحوم مؤذنزاده اردبيلی ملقب به «بلال ايران» فقط چند ماه پيش از فوت، اذان معروف و جهانی خود را كه حدود 40 سال پيش خلق كردهبود، برای نخستين بار در سن 84 سالگی در اين فيلم تكرار كردهاست.
وی درباره دلايلی كه وی را ترغيب به ساخت اين فيلم كردهاست گفت: استاد «رحيم مؤذنزاده اردبيلی» مؤذن پرآوازه و مشهور ايرانی از جايگاه والايی در ميان ايرانيان و همچنين مسلمانان جهان برخورداراست. او در خانوادهای متولد شدهبود كه شايد بيش از يك قرن به فعاليتهای مذهبی میپرداختند. صدای روحبخش اذان او هنوز هم يادآور معنويت فراموش شده در روزگار ماشينی است.
وی افزود: استاد «رحيم مؤذنزاده اردبيلی» تا دههی بيست در منطقه اردبيل به وعظ و اذانگويی مشغول بود و نخستين بار به دليل اذانی كه در اين سال در راديو گفتهبود شهرت پيدا كرد. در خانوادهی مرحوم مؤذنزاده كه اغلب به فعاليتهای مذهبی و اذانگويی پرداختهاند، «رحيم مؤذنزاده» فرزند ارشد شيخ عبدالكريم، راه پدر را با جديت بيشتر پیگرفت و عملاً پس از درگذشت پدرش، به جای او قرائت اذان را ادامه داد.
اين فيلمساز اشاره كرد: برادران رحيم، سليم و داوود نيز اذان میگويند. رحيم برادر ديگری نيز داشته به نام نعيم كه اذان میگفتهاست ولی در سن 25 سالگی از دنيا میرود. نام خانوادگی رحيم در شناسنامه، مؤذن است اما گويندگان راديو همواره از نام مؤذنزاده برای معرفی او استفاده كردهاند.
«شريف موسوی» گفت: البته اين اذان گفتن در خانوادهی استاد موروثی بود و بيش از 150 سال است كه در خانوادهی ايشان اذان میگويند. حتی زمانی كه در اردبيل آن موقعها شناسنامه میدادند به تناسب شغل و حرفه نام خانوادگی انتخاب میكردند. به پدر استاد مؤذنزاده هم گفتهبودند تو چكارهای؟ گفته بود مؤذن و گفته بودند نام خانوادگی شما مؤذن است. مرحوم مؤذنزاده درباره علت نام خود گفته بود زمانی كه پدرش فوت میكند و او جايش به راديو میرود گويندهها میگفتند اذان، اذانی كه به وسيله استاد مؤذن «زاده اردبيلی» گفته شدهاست. لذا اين «زاده اردبيلی» از آن موقع به اسم ما اضافه شد.
كارگردان «عاشقانههای ايرانی» اظهار داشت: خانواده مؤذنزاده از قديمالايام با موسيقی و دستگاههای موسيقی آشنايی داشتهاند و به طور موروثی اين كار را ادامهداده و همواره با موسيقی مأنوس بودهاند. مؤذنزادهها در عين آشنايی با موسيقی در كلاسهای برخی از استادان موسيقی نيز شركت میجستهاند.
 |
| مرحوم موذنزاده همراه با «سيد اميد شريفموسوی» |
وی معتقد است: پنجاه سال است كه كسی نتوانسته روی اين اذان مرحوم مؤذنزاده اذان بگويد حتی برادرش سليم كه صدای گيرا و زيبايی دارد و از نظر استاد اين خواست خدا بود . «همان خدايی كه میگويد اگر با من يكصدايی كنيد، محبت شما را به قلوب همه میاندازم». البته او بيست سال پيش میخواست يك اذان ديگر به مدت پانزده دقيقه كه در وسط آن دعا است را پر كند اما نگذاشتند و گفتند كه اذان شش دقيقه بيشتر نمیشود.
«شريف موسوی» گفت: اذان مشهور مؤذنزاده كه در گوشهی روح الارواح آواز بيات ترك خوانده شدهاست، اذانی است كه رحيم مؤذنزاده در سال 34 در ميدان پانزده خرداد خواندهاست. گوشه روح الارواح گوشهای است كه مخصوص حالات روحانی و لحظات متعالی صحبت و گفتوگو با معشوق و محبوب است.
به گفته وی استاد مؤذنزاده، در حالی كه روزهدار بوده، اذانی میگويد تا برای ايران و اسلام يادگاری ارزنده باشد. مؤذنزاده برای ضبط اين اذان گوشههای مختلفی را میآزمايد اما هيچكدام مورد پسندش واقع نمیشود تا اينكه مناسبترين گوشه را روحالارواح میبيند. آن مرحوم هميشه میگفت: «از ضبط اين اثر هميشه يك احساس غرور معنوی در طول سالهای گذشته با من همراه بودهاست و اگر تنها همين ثروت معنوی باقی بماند برای من كافی است».
اين فيلمساز يادآور شد: به اعتقاد برخی از كارشناسان تركيب اضافی روحالارواح از قرن يازدهم در موسيقی ايران مشهود است. خواندن اذان در اين گوشه در بين مسلمانان رايج بودهاست و اعم از منبریها، روضهخوانان، نوحهخوانان و همچنين مؤذنان با اين گوشه آشنا بودهاند. اين گوشه حالتی از طمأنينه و آرامش را به شنونده القاء میكند مناسب با هنگام شنيدن اذان كه شنونده آماده اقامه نماز است. مؤذن زاده، راز تأثيرگذاری اذانش را در «اخلاص» دانستهاست كه اذانی كه از نيت صافی و دلی پاك گفته شود، هر آدمی را به مسجد میكشاند.
وی درباره طولانی شدن مرحله تصويربرداری اين اثر گفت: اين فيلم میبايست به دليل احترام و ارادت بسيار تمامی ايرانيان و به طور كلی شيعيان به آوای فيروزهای و اذان جاودانه استاد مؤذنزاده اردبيلی و ارتباط قلبی بسياری كه با اين اثر نسبت به ساير كارهايم دارم، جهت حفظ شأن و جايگاه بسيار رفيع «اذان و مناجات» و آن مرحوم، به شكل مناسبتری آماده نمايش میشد.
وی همچنين دربارهی زمان نمايش «عاشقانههای ايرانی» اظهار داشت: اين تصميمگيری منوط به پايان كار است، اما به احتمال بسيار نخستين حضور فيلم در جشنوارههای داخلی، در نخستين جشنواره بينالمللی فيلمهای مستند ايران، كه قرار است ارديبهشت 86 در تهران برگزار شود، خواهدبود. | 
)
